از کارفرمایان و مالکین پروژههای عمرانی درخواست شد تا درمورد تأثیرات مثبت، منفی و یا عدم تأثیر BIM در پروژههایشان قضاوتی کلی کنند. سپس از آن دسته کارفرمایانی که قضاوت مثبت و یا منفی داشتند (یعنی بیطرف نبودند) درخواست شد تا در مورد میزان تأثیر مثبت یا منفی بودن این فناوری از ۱ تا ۵ امتیاز بدهند. در ادامه نکات و خلاصه این پیمایش ارائه میشود.

۱. کارفرمایان/مالکینی که معتقد بر تأثیرات مثبت فناوری BIM هستند:
ارزیابی اغلب کارفرمایان از BIM مثبت بوده است؛ در آمریکا (۶۹%) و در بریتانیا (۸۰%). درصد رتبهبندی مثبت کارفرمایان در آمریکا با سطح بسیار بالای مشارکت (BIM (88% و آن دسته با بودجههای ساخت بسیار بالا (۷۸%) احتمالاً دلالت بر مزیت BIM در الزامات بیشتر و ارزش آن در پروژههای بزرگ دارد.
در بین گروهی که پاسخ مثبت داده اند، بیش از نیمی از مالکین در آمریکا بودند و همچنین در ۹ نفر از ۱۰ مالک بزرگ بریتانیایی (۹۱%) بطور اخص امتیازات مثبت دادند (۵/۴ از ۵) و رضایت کامل خود را ثبت نمودهاند.

۲. کارفرمایانی که معتقد به تأثیرات منفی فناوری BIM هستند:
گرچه برخی از کارفرمایان بریتانیایی نسبت به BIM رویکرد منفی داشتهاند (۱۲%)، اما هیچیک از آنان رتبه خیلی کم (۵/۴ از ۵) را درنظر نگرفتهاند. بنابراین رتبهبندی منفی در بریتانیا نسبتاً کم و ناچیز است.
نکته جالب توجه اینکه که اغلب (۸۰%) از کارفرمایان بریتانیایی که نظر منفی داشتهاند متعلق به بخش دولتی هستند. این امر شاید بازتاب این احساس است که آنان به واسطه قوانین حکومتی و علیرغم تمایلات شخصی خود وادار به پذیرش BIM شدهاند. در مقایسه با بریتانیا (۸%)، بازار آمریکا همچنان تعداد نسبتاً زیادی از کارفرمایان نظرات بیطرف (۲۹%) داشتند.
عجیب نیست بدانیم که این گروه از کارفرمایان که رویکرد منفی به BIM دارند آنهایی هستند که کمتر با آن سروکار داشته و همچنین بودجههای ساختمانی سالیانه کمتری دارند. هرچه این مالکین تجربه بیشتری از BIM بدست بیاورند میتوان انتظار داشت که رویکردشان به سمت مثبت گرایش یابد.
از کارفرمایان درخواست شد تا آنچه که به باور آنها بزرگترین مزیت BIM در سازمانشان به حساب میآید را شرح دهند. پاسخهای آنان با موضوعات اصلی طبقهبندی و با ترتیب رتبهبندی در جدول زیر نمایش داده شده است.

باوجود اینکه در بین کارفرمایان بریتانیا سه مزیت اول دارای امتیاز برابر هستند، اما بین بخش دولتی و خصوصی تفاوت وجود دارد.
• همکاری بهتر تیمی در بین مالکین بخش خصوصی بریتانیا اولین رتبهبندی را بدست آورد که این میزان دوبرابر بیشتر از دیگر رایها در مورد مزایای BIM بود. که این نتیجه حاکی از مزایای بسیار مهم کنترل بودجه، دراین نوع فعالیتها است.
• از طرف دیگر، مالکین بخش دولتی بریتانیا بشدت موافق مزیت «دقت بیشتر/ خطاهای کمتر/کیفیت بهتر و طراحی کارآمدتر/فرایند ساخت و استانداردسازی» هستند. این امر ممکن است بازتاب چالشهای خاصی باشد که مالکین بخش دولتی بطور معمول در پروژه های پیش از BIM با آن مواجه بودهاند.
در میان کارفرمایان ایالت متحده آمریکا، کارفرمایان با بودجههای عظیم (۴۴%) تقریباً دوبرابر بیش از کارفرمایان با بودجههای پایین (۲۴%) هماهنگی بهتر تیم/ همکاری را انتخاب کردهاند. این تفاوت البته منطقی است، زیرا با افزایش ابعاد پروژه به چالشهای آن نیز افزوده میشود بنابراین همکاری تیمی ضروریتر شده و این مزیت BIM بیشتر آشکار میشود.
بنابر دلایل مشابه، کارفرمایان ایالت متحده آمریکا که بیشتر در نوسازی فعالیت دارند (۳۴%) امتیاز بیشتری به مقوله «هماهنگی بهتر تیمی» اختصاص دادهاند. زیرا مقوله هماهنگی در تیمهایی که به نوسازی مشغولاند، نسبت به آن دسته که اغلب پروژههای جدید را انجام میدهند(۱۹%) مشکلسازتر است.
به گزارش بیمانا دانشگاه جان مورز شهر لیورپول یکی از دانشگاههای مطرح و پیشرو در زمینه مدلسازی اطلاعات ساختمان و یا فناوری بیم است. دوره فوقلیسانس مدیریت یکپارچه اطلاعات در این دانشگاه از سپتامبر سال ۲۰۱۹ میلادی شروع خواهد شد و دانشجویان میتوانند به دو صورت در این برنامه شرکت کنند. نخست بهصورت پارهوقت و یا دوساله و یا بهصورت تماموقت و یکساله در زمینه مدیریت اطلاعات ساختمان به تحصیل بپردازند.
دانشجویان پس از پایان این دوره در زمینه موضوعات زیر دانش کافی را پیدا خواهند کرد:
• کنترل و اجرای برنامهریزی پروژه؛
• مدیریت ریسک و ارزش؛
• تئوری فناوری بیم یکپارچه؛
• فناوری بیم یکپارچه در عمل؛
• مدیریت مالی و فناوری بیم؛
• طراحی پایدار؛
• مدیریت تولید و فناوری بیم؛
• مدیریت اداره و نگهداری و فناوری بیم؛
• مهندسی عمران و فناوری بیم؛
بیمانا: از مجموع ۳۶۵ پروژه بزرگ نفت و گاز در جهان، ۷۳ درصد از آنها تأخیر در برنامه زمانی و ۶۴ درصد هزینههای اضافی را تا زمان تحویل تجربه کردهاند. یکی از عوامل اصلی شکست در دستیابی به اهداف برنامهریزی شده در این پروژهها، مدیریت و استراتژیهای ناکارآمد اتخاذ شده در فرآیند ساخت و تحویل است. صنعت نفت و گاز از جمله صنایع پیشرو در عصر اطلاعات است و در دو دهه گذشته، در آن استفاده از مدلسازی دیجیتال و فناوریهای وابسته با نام اختصاری DMAT ، بهواسطه قابلیتهای اقتصادی، مورد توجه قرار گرفته است. با این وجود، همچنان بهبود عملکرد و افزایش کارایی در پروژههای این صنعت، نیازمند پیادهسازی تفکرات و ایدههای جدید و فناورانه است. در همین دوره، به طور مشابه بهرهگیری از مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) نیز در صنعت ساخت با سرعت زیادی رشد کرده است. جنبههای مدیریتی فناوری بیم (BIM) و امکان بهرهگیری از آن در طول چرخه عمر بنا تا پایان دوره بهرهبرداری و تخریب باعث شده است که این فناوری بسیار فراتر از یک نمایش دیجیتالی از مشخصات عملکردی و فیزیکی پروژه مورد استفاده قرار گیرد. شباهتهای زیاد در ابزارها و کاربردهای مشترک فناوری بیم (BIM) در صنعت ساخت و DMAT در صنعت نفت و گاز، استفاده تلفیقی از آنها را امکانپذیر کرده است. شناسایی و پیادهسازی روشهای بهبودیافته حاصل از تلفیق این فناوریها، گامی در راستای بهرهگیری از روشهای ارزشمند و اثرگذار در بهبود کارایی در صنعت نفت و گاز است که در تحقیق حاضر مورد بررسی قرار گرفته است. در مطالعه حاضر نشان داده شده است که میتوان با استفاده ترکیبی از مفاهیم، ابزارها و کاربردهای فناوری بیم (BIM) و DMAT، پروژههای نفت و گاز را کارآمدتر مدیریت کرد و به کارفرمایان و سرمایهگذاران، برای تسلط بر پروژه، تشخیص ریسک و اطمینان یافتن از آینده سرمایهگذاری و دستیابی به سود حداکثری در پروژههای این صنعت کمک نمود.
کاربردهای BIM در صنعت ساخت در حال گسترش است. ابزارهای نرمافزاری و سختافزاری مبتنی بر این فناوری، امکان اشتراکگذاری اطلاعات پروژه را بهعنوان یک مرجع جامع و قابل اعتماد، برای اتخاذ تصمیمهای مدیریتی در طول چرخه عمر پروژه فراهم کردهاند. فناوری بیم (BIM) تنها یک نمایش دیجیتالی از هندسه و مشخصات پروژهها نیست، بلکه رویکردی جدید در پروژهها است که بر پایه همکاری مشترک ذینفعان پروژه برای مدیریت کارآمد مراحل مختلف چرخه حیات شکل گرفته است. پتانسیلهای بالفعل و بالقوه این فناوری باعث شده است که بسیاری از دولتها از راهکارهای فناوری بیم (BIM) در ساختوساز حمایت کنند و قوانینی برای آن وضع نمایند. به عنوان مثال دولت سنگاپور فناوری بیم (BIM) را از سال ۲۰۱۳ و دولت انگلیس پیادهسازی سطح دوم BIM را از سال ۲۰۱۶ برای همه پروژههای عمومی الزامی کرده است. در استرالیا، پروژههای حملونقل، پروژههای مربوط به شورای شهرها و همه پروژههای زیربنایی دولت که بالای ۵۰ میلیون دلار ارزش دارد در سامانه فناوری بیم (BIM) اجرا میشود. مدلهای سهبعدی بیم (BIM) شامل اطلاعاتی هستند که از آنها در نرمافزارهای مختلف تحلیل و طراحی ساختمان، نظیر نرمافزارهای شبیهسازی انرژی، تحلیل روشنایی ، کنترل طراحی ساختمان و برآورد هزینه استفاده میشود. علاوه بر این، این مدلها برای مدیریت پروژه و همچنین مدیریت اداره و نگهداری به صورت گسترده به کار گرفته میشوند.

شکل۱. مدل سهبعدی دیجیتال حاصل از ساخت مجازی
از سوی دیگر، چند دهه است که در پروژههای نفت و گاز استفاده از مدلسازی دیجیتال و فناوریهای مرتبط با آن DMAT خوانده میشود و برای بهبود فرآیندهای مدیریت اطلاعات و انجام همکاریهای بین رشتهای گسترش یافته است. در اینجا DMAT بیانگر یک مدل هندسی سهبعدی ساده و حاوی اطلاعات سطح پایین و یا سطح بالا از پروژه است که معمولاً بهعنوان یک نمونه دیجیتال از پروژه برای انجام و پیادهسازی کارها و فعالیتهای مختلف در پروژه ایجاد میشود. از این مدل هندسی پایه، در مراحل طراحی، ساخت و بهرهبرداری از پروژه در طول فرآیندهای اکتشاف، تولید و مدیریت چرخه عمر پلنت ، و همچنین در فرآیند اکتشاف و تولید، در تأیید برآوردها، پیشبینی تولید و ارزیابی سناریوهای مدیریتی استفاده میشود. در مراحل طراحی، ساخت و بهرهبرداری از پروژههای نفت و گاز، از این مدل دیجیتال برای مدیریت چرخه عمر پلنت استفاده میشود، این فناوری امکان همکاری و کار همزمان متخصصین رشتههای مختلف مثل پایپینگ، برق، مکانیک، عمران، سازه و معماری را بر روی یک پلتفرم مشترک فراهم میکند و اطلاعات بدست آمده از آن میتواند برای تأمین و تدارکات، شامل مدیریت مصالح مصرفی، مدیریت تأمین منابع استراتژیک و قراردادها استفاده شود. در کنار مدلسازی هندسی و مدیریت چرخه عمر پلنت، از کاربردهای دیگر DMAT که به قابلیتهای BIM بسیار شبیه است، میتوان به ایجاد یک مدل اطلاعاتی یکپارچه و واحد در پروژهها اشاره کرد، که دستیابی به اطلاعات و برنامه پروژه را در هر نقطه امکانپذیر میکند. به عبارت دیگر، هدف اصلی از بکارگیری DMAT در صنعت نفت و گاز، دستیابی به تسلط و اشراف منطقی و واقعبینانه از پروژه، برای تصمیمگیری و همکاری بهتر مدیران و کارشناسان رشتههای مختلف است. در این رویکرد مشترک فناوریهای بیم (BIM) و DMAT، با بهرهگیری از مدلهای سهبعدی مجازی و فناوریهای مرتبط در دسترس قرار میگیرد و رسیدن به محصول موفق پروژه را امکانپذیر میکنند. در این زمینه، شرکتهای بزرگ نرمافزاری ابزارهای نوینی برای پیادهسازی فناوریهای دیجیتال در پروژهها ارائه کردهاند که با پیشرفتهای سختافزاری صورت گرفته عملاً بهرهگیری از این سیستمها در پروژهها امکانپذیر شده است. فعالیت مشترک این شرکتها در هر دو صنعت ساخت و نفت و گاز نشاندهنده نیازها و رویکردهای مشابه در برخورد با نیازهای این صنایع است. در جدول ۱ لیست شرکتهای نرمافزاری فعال در پیادهسازی فناوری دیجیتال در صنعت نفت و گاز ارائه شده است. در این جدول نامهای آشنایی از شرکتهایی که در صنعت ساختمان نیز حضور پر رنگی دارند مشاهده میشود.
[caption id="attachment_3677" align="aligncenter" width="1197"]
جدول ۱. لیست برخی شرکتهای پشتیبانی کننده از فناوری دیجیتال در صنعت نفت و گاز[/caption]
برای شناخت تواناییهای بالقوه BIM و تکنولوژیهای وابسته و بهبود عملکرد پروژهها در صنعت نفت و گاز، تلفیق کاربردهای بیم (BIM) و DMAT بسیار اهمیت دارد. استفاده همزمان از مفاهیم و کاربردهای DMAT و BIM میتواند بستر مناسبتری در بهرهگیری از امکانات فناورانه برای برنامهریزی، طراحی، توسعه و بهرهبرداری از پروژههای صنعت نفت و گاز ایجاد کند. مطالعات بسیاری در زمینه کاربردهای فناوری بیم (BIM) در پروژههای ساختمانی و زیربنایی صورت گرفته است، اما در این مطالعات، کمتر به تجربیات حاصل از پیادهسازی این فناوری در صنعت نفت و گاز اشاره شده است. برای این منظور در این نوشته کاربردهای فناوری بیم (BIM) در پروژههای مختلف ساختمانی، راهسازی، پلسازی، فرودگاه و ابنیه زیربنایی مختلف گردآوری و همزمان با شرح کاربردهای DMAT، زمینههای مختلف بهرهگیری از فناوری بیم (BIM) در صنعت نفت و گاز برای ارتقاء فناوری مدلسازی دیجیتال در این صنعت ارائه شده است. کاربردها و پتانسیلهای ارائه شده در این پژوهش، بر اساس ۲۸ دستورالعمل بیم (BIM)، هشتادوسه نشریه علمی در حوزه استفاده از مدلسازی دیجیتال و فناوریهای وابسته و نزدیک به ۱۰۰ مطالعه موردی از عرضهکنندگان این فناوری در صنعت نفت و گاز است که در فاصله سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ منتشر شدهاند.
[caption id="attachment_3678" align="aligncenter" width="1027"]
جدول ۲. اهداف و مقاصد بکارگیری از فناوریهای بیم (BIM) و DMAT[/caption]
در جدول ۲ برخی از اهداف و خواستههای مورد اتفاق نظر در بین فعالان عرصه ساخت و ساز در بکارگیری فناوری بیم (BIM) و یا مدلسازی دیجیتال و فناوریهای وابسته (DMAT) ارائه شده است. در این جدول، خواستهها و نیازهای بکارگیری از این فناوریها شامل جمعآوری، تولید، تحلیل، ارتباط و اجرا، طبقهبندی شده است. بر مبنای این جدول، کاربردهای مطرح شده در دستورالعملها، نشریات و تجربیات عملی در پروژهها به اختصار در جدولهای ۳ و ۴، به تفکیک برای فناوریهای بیم (BIM) و DMAT طبقهبندی شده است. مطابق این جداول مشاهده میگردد که هر یک از کاربردهای و مقاصد مورد نظر از بکارگیری این فناوری در در فازهای مختلف چرخه حیات پروژه شامل برنامهریزی، طراحی، اجرا، بهرهبرداری و تخریب بکار گرفته میشود.

جدول ۳. لیست خلاصه کاربردهای BIM در فازهای مختلف یک پروژه عمرانی

جدول ۴. لیست کاربردهای DMAT در فازهای مختلف پروژههای صنعت نفت و گاز
با سادهسازی و ترکیب اطلاعات جدولهای ۳ و ۴، کاربردهای مختلف بیم (BIM) و DMAT در فازهای مختلف پروژههای صنعت نفت و گاز، شامل: اکتشاف، ارزیابی، برنامهریزی، طراحی، تأمین و تدارکات، ساخت، تولید، بهرهبرداری و نهایتاً تخریب و برچیدن، مطابق جزئیات شکل ۱ قابل طبقهبندی است. همانطور که ملاحظه میشود، بسیاری از کاربردهای بیم (BIM) و DMAT به طور مشترک قابلیت استفاده و همافزایی دارند و میتوانند در بهبود کارایی، بهرهوری و انجام موفق کارها در این صنعت کمک شایانی نمایند. بهمنظور روشنتر شدن حدود کاربردهای این فناوریها، در ادامه کاربردهای بیم (BIM) و DMAT در هر یک از فازهای پروژههای نفت و گاز ارائه شده است.
[caption id="attachment_3694" align="aligncenter" width="1129"]
شکل۲. سادهسازی و تلفیق کاربردهای بیم (BIM) و DMAT در صنعت نفت و گاز[/caption]

به گزارش بیمانا افزونه یا پلاگین MagiCad 2019 ابزار جدیدی در نرمافزار رویت تأسیسات (Revit MEP) است که امکان بررسی دسترسیها و شناسایی برخوردها را بهصورت لحظهای در اختیار کاربران قرار میدهد.
این افزونه شامل ابزارهایی برای طراحی تأسیسات مکانیکی در بخش تهویه مطبوع است. در این افزونه میتوان دستگاههای هواساز را به شبکه کانالها با مقطع مستطیلی متصل کرد. علاوه بر این میتوان بهشکل خودکار طول نهایی کانال را در لیست مواد و تجهیزات تا نزدیک به طول استاندارد اصلاح کرد.
افزونه Magicad 2019 استانداردهای گستردهای را برای محاسبات آب گرم مصرفی خانگی در محیط نرمافزار رویت به کاربران پیشنهاد میدهد. به این صورت آبفشانها میتوانند به شبکهای با لولههای انعطافپذیر متصل شود.

به گزارش بیمانا، با انتشار کتابچه راهنمای IFC برای نرمافزار رویت، کاربران میتوانند درک بهتری نسبت به تنظیمات خروجی IFC در رویت داشته باشند. این کتابچۀ راهنمای سودمند و مختصر، برای کاربرانی مفید خواهد بود که بر اساس فناوری بیم باز (Open BIM) فعالیت میکنند.
گفتنی است بیم باز (Open BIM) به روشها و روند کاری اطلاق میشود که همه کابران با یکدیگر همکاری کنند و همه اطلاعات در این سامانه مشترک به صورت یکپارچه تبادل شود.