بیمانا
مدیریت طرح، ساخت و بهرهبرداری پروژههای عمرانیبیمانا
مدیریت طرح، ساخت و بهرهبرداری پروژههای عمرانیچگونه در پروژهها با مدلسازی اطلاعات ساختمان اختلافات و ادعاها مدیریت میشود؟
مقدمه
بیمانا: تضاد و ادعا، از جمله مشکلات رایج است که پروژه ساختوسازی با آن مواجه است. هرچقدر پروژههای ساختمانی بزرگتر و پیچیدهتر شوند، میزان تضادها نیز افزایش مییابند. بنابراین شرکتهای فعال در این زمینه، بایستی سالیانه میلیونها دلار را صرف رفع چنین مناقشات و مشکلات مربوط به این تضادها و ادعاها نظیر روابط کاری، ارتباطات و دیگر مشکلات قراردادی کنند. مذاکره، راهکاری است که معمولاً مشارکتکنندگان مختلف در پروژههای ساختمانی برای مدیریت مناقشات کوچک و ساده از آن بهره میگیرند. اما به هرحال در اغلب موارد، اختلاف نظرهای پیچیده و بغرنج بدلیل دعاوی قضایی و مراحل طولانی قانونی باعث به تأخیر افتادن پروژه میشود. تضاد نتیجهای اجتنابناپذیر از فعالیتهای سازمانی پروژه است، بنابراین رویارویی با مشکلاتی نظیر صرف هزینه و زمان بیشتر، ناکارآمدی فنی و پرداختهای معوقه موضوعی تعجبآور نیست و این موضوع مدیریت ادعا را ضروری کرده است. بدون برخورداری از نگرش مدیریتی شایسته، اغلب مشکلات به درازا کشیده شده و منجر به اختلافاتی اسفبار برای دست اندرکاران پروژه میشود.
از اولین روشهای حل اختلاف مذاکره است و تا داوریهای الزامآور به پیش میرود. مرحله مذاکره را میتوان با عنوان مدیریت ادعا در زمانی انجام داد که هنوز مخالفتها و اختلافات به صورت جدی شدت نیافته است و امکان حل و فصل مشکلات با مذاکرات وجود دارد. مذاکره روندی است که در آن بین طرفین درگیر با قصد حل و فصل مشکلات بحث و گفتگو شکل میگیرد. بیشتر اختلاف نظرها در پروژه نیز به همین روش رفع میشود از همین رو این روش از اهمیت زیادی برخوردار است. کلید موفقیت این روش تشریک مساعی بین طرفهای بحث است و اگر این مذاکرات به خوبی پیش نرود باید با مصالحه و وساطت صورت بگیرد. در این میان افراد واسطه مهمترین نقش را در حل و فصل اختلافات ایفا میکنند، گرچه این واسطهها قدرت اعمال نفوذ نداشته و تنها طرفین را راهنمایی و کمک کنند.
مرحله بعدی، اتخاذ تصمیمات قانونی لازم الاجرا نظیر قضاوت، داوری و دادرسی است. در مسائل مربوط به مشکلات پرداختی بین طرفین درگیر در ساختوساز، داوریهایی طبق مفاد قرارداد ارجاع داده میشود. البته برای استفاده از بند داوری نیاز به متخصص بیطرف وجود دارد. تصمیم او لازمالاجرا بوده و طرفین باید با آن موافقت کنند. گفتنی است تمام این روند داوری محرمانه خواهد بود.
فرصتهای بینظیر مدیریت پروژه با استفاده از فناوری بیم (BIM)
بیمانا: کنسرسیوم خدمات مراقبت درمانی کایسر (Kaiser)، یکی از بزرگترین گروههای خدمات مراقبت درمانی در ایالات متحده است که در پروژههای خود از فناوری بیم (BIM) بهره میگیرد. مصاحبه زیر با دزیره گانداپ دوپره (Desiree Gandrup-Dupre) مدیر اطلاعات تجاری و معاون مدیرعامل این شرکت، فرصتی است تا از نحوه پیادهسازی، مزیتها و عملکرد مدیریت پروژه به کمک فناوری بیم (BIM) از منظر کارفرمایان مطلع شویم.
کایسر چگونه تصمیم به استفاده از فناوری بیم (BIM) در پروژههای خود گرفت؟
حدود چهار سال پیش همکاری با دانشگاه کالیفرنیا–دیویس را برای تحقیق بر روی مدیریت پروژه با بهرهگیری از فناوری بیم (BIM) آغاز کردیم. هدف این بود تأثیر این فناوری را بر روی اجرای بهینهتر پروژهها و برنامهریزی آنها ارزیابی کنیم. در ابتدا، ما برروی الگو فضای اتاقها، مدیریت اداره و نگهداری ساختمان در برنامهریزی و طراحی، شناسایی تداخلات، برنامه زمانبندی و مدیریت منابع در طی پروسه ساخت تمرکز داشتیم. اما به سرعت دریافتیم که فرصتهای فوق العادهای برای مدیریت پروژه با بهره از فناوری بیم (BIM) در سرتاسر چرخه حیات یک ساختمان در اختیار داریم. مسلماً این فرصتها فقط محدود به مراحل برنامهریزی اولیه و فاز ساخت و اجرا نیست. در حال حاضر، شرکت کایسر در پروژههای خود از فناوری بیم (BIM) استفاده میکند. حتی در بسیاری از پروژههای کوچک مرمت و بازسازی نیز مدیریت پروژه با استفاده از این فناوری مدنظر قرار میگیرد. امروز فناوری بیم (BIM) برای ما به یک ابزار استاندارد ساخت تبدیل شده است. ما از این ابزار برای شناسایی تداخلات و بهینهسازی برنامه زمانبندی و همچنین در مدیریت اداره و نگهداری و بهرهبرداری استفاده میکنیم. این در حالی است که قصد داریم محدودیتها را کنار زده و با استفاده از اسکن لیزری و همچنین دسکتاپهای مبتنی بر سیستم فضایی ابری بیم (BIM) در فرایند طراحی و ساخت از چهارچوبهای معمول فراتر رویم.
طراحی نرمافزار جدید مبتنی بر فناوری بیم (BIM) در فنلاند
به گزارش بیمانا این شرکت نرمافزاری که GBuilder نام دارد یک راه حل مبتنی بر فناوری بیم (BIM) برای سازندگان ساختمان ایجاد کرده است. این نرمافزار به سازندگان امکان میدهد تا به سادگی طراحیها را تغییر بدهند و یک مدل دقیقتر از فرآیند ساخت را از اولین مراحل قرارداد ساخت تا آخرین مرحله ساخت و ضمانت ایجاد کنند.
این نرمافزار یک رابط کاربری مصور مبتنی بر فناوری مدلسازی اطلاعات ساختمان دارد که میتواند مدلهای دینامیک سهبعدی/ واقعیت مجازی/ واقعیت افزوده را در آن ویرایش کرده و طراحی داخلی و چیدمان تغییر داده و به اشتراک بگذارد.
محاسبه پتانسیل انرژی خورشیدی 80 هزار ساختمان با استفاده از فناوری بیم (BIM)
مقامات شهر هلسینکی در کشور فنلاند یک مدل پیشرفته دیجیتالی از کل شهر را مورد استفاده قرار دادهاند تا قابلیت استفاده از انرژی خورشیدی حدود 80 هزار ساختمان را محاسبه کنند. این پروژه بلندپروازانه در راستای برنامه جامع تولید انرژیهای تجدیدپذیر در این شهر انجام میگیرد.
بیمانا: با استفاده از فناوری مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM)، پروژه تهیه دو مدل سهبعدی برای محاسبه قابلیت استفاده از انرژی خورشیدی در پایتخت کشور فنلاند انجام شد. بودجهای برابر یا یک میلیون یورو برای این پروژه که +3D نام دارد، صرف شد. دو مدل تولید شده در این روش عبارتند از مدل چندوجهی با کیفیت بسیار بالا و همچنین مدل CityGML بانضمام اجزاء هندسی و اطلاعات مربوط به آن. این مدل اخیر ابزاری مهم و بستر آزمایشی مهمی برای کمک به ارزیابی بالقوه صرفهجویی انرژی است.
اطلس انرژی هلسینکی
اطلاعات جمعآوری شده در این دو مدل برای محاسبه قابلیت استفاده از انرژی خورشیدی در همه سطوح ساختمانها شامل بامها و دیوارهای خارجی مورد استفاده قرار میگیرد. به طور کلی به تعداد 900 هزار سطح در این طرح، تحلیل و محاسبه شد.
جارمو سومیستو (Jarmo Suomisto) مدیر این طرح، تولید انرژی از منابع تجدیدپذیر را در کشورهای سرد اسکاندیناوی بسیار مهم ارزیابی میکند. او برنامه شهر هلسینکی را تا سال 2050 میلادی شهری بدون کربن میداند که در آن پایتخت فنلاند متعهد شده است وابستگی خود را به انرژیهای فسیلی، به اندازه بسیار زیادی کاهش دهد.
البته شهردار شهر هلسینکی از برنامه بلندپروازانهتری پردهبرداشت که در آن دستیابی به این هدف تا سال 2035 میلادی جلو افتاده است.
ادامه مطلب...
امکانات، چالشها و تهدیدهای امنیتی فضاهای ابری جهانی برای کاربران فناوری بیم(BIM) در ایران
بیمانا: BIM، نرمافزار نیست. اما با این حال، فرایندهای آن مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات است و تنها به کمک ابزارهای نرمافزاری و سختافزاری میتوان آنها را پیادهسازی کرد. بنابراین، با وجود اینکه فرایندهای کاری و بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص و با تجربه در پیادهسازی موفق این فناوری و پیشبرد موفق پروژهها نقشی مهم و اساسی دارد، اما بدون بهرهگیری از ابزارهای نرمافزاری و سختافزاری مناسب، عملا امکانات و مفاهیم پایهای این فناوری بالفعل نخواهد شد. نگاهی گذرا به مجموعههای نرمافزاری شرکتهای بزرگ تولید کننده نرمافزارهای BIM نشان میدهد که این شرکتها به طور پیوسته در حال بروزرسانی و ارائه بستههای نرمافزاری مختلف برای پیادهسازی امکانات مختلف فناوری بیم(BIM) هستند. اما در این میان، یک سیاست و برنامهریزی هدفمند، در نحوه ارائه خدمات این شرکتها مشهود است و آن، سیاست ارائه سطحبندی شده ابزارهای نرمافزاری برای سطوح مختلف پیادهسازی این فناوری است که باید از جنبههای مختلف تجاری، فنی و امنیتی مورد بررسی قرار گیرد.
سطوح پیادهسازی فناوری بیم (BIM)
به طور کلی، میتوان سطوح پیادهسازی فناوری بیم را در دو سطح فنی(مهندسی) و مدیریتی(مدیریت طرح، ساخت و بهرهبرداری) طبقهبندی کرد.
الف-سطح فنی: در سطح فنی، از این فناوری برای رفع اشکالات فنی و مهندسی و دستیابی به یک طرح یکپارچه و هماهنگ مهندسی استفاده میشود. در سطح فنی، شرکتهای نرمافزاری امکاناتی برای ساخت مدل هندسی، رفع تداخلات هندسی ، انجام برخی تحلیلهای مهندسی نظیر تحلیل انرژی ، الصاق اطلاعات مهندسی، تهیه متره، تخصیص قیمت و یا اتصال المانها به برنامه زمانبندی به صورت دستی و محدود فراهم کردهاند. ابزارهای ارائه شده در این سطح، عمدتا به صورت پکیجهای نرمافزاری قابل نصب، در دسترس عموم مهندسین قرار دارد و بدنه مهندسی میتواند به سادگی این ابزارها را تهیه کند و از آن بهره گیرد.
ب-سطح مدیریتی: در این سطح، از این فناوری برای مدیریت یکپارچه و هماهنگ طرح، تامین، ساخت و بهرهبرداری در سطح پروژه یا سبد پروژهها استفاده میشود و به کمک آن یک نظام هماهنگ کاری بین عوامل مختلف پروژه برقرار میشود. در سطح مدیریتی، تمرکز بر روانسازی مجموعه اقدامات مدیریتی و فرایندی لازم برای مدیریت روان و چابک پروژهها است. ابزارهای عمدهای که شرکتهای نرمافزاری در این سطح ارائه میدهند، شامل ابزارهای برقراری ارتباط و تعامل بین بخشی و شرکتی، ابزارهای مدیریت مدارک و اسناد مهندسی، ابزارهای مدیریت زمان پروژه، ابزارهای مدیریت هزینه، ابزارهای مدیریت اجرا(شامل: ابزارهای پایش عملیات اجرایی، ابزارهای کنترل و نظارت بر اجرا، ابزارهای برنامهریزی، ابزارهای ثبت اطلاعات اجرا)، ثبت، برنامهریزی و پیگیری سفارشات خرید و ابزارهای مدیریت اداره و نگهداری است. سیاست عمومی شرکتهای نرمافزاری برای ارائه خدمات مدیریتی، عدم ارائه عمومی و باز بستههای نرمافزاری این سطح از پیادهسازی فناوری بیم است. بنابراین، با توجه به خاص بودن و اهمیت این ابزارهای مدیریتی در پیشبرد موفق پروژهها، این ابزارهای مدیریتی عمدتا یا در بستر Cloud و یا در قالب ارائه پکیجهای نرمافزاری خاص برای یک پروژه خاص به همراه مشاوره برای پیادهسازی خدمات ارائه میشوند. بنابراین، بویژه در کشور ما که همچنان شرکتها، نهادها و سازمانها به روشهای سنتی پروژهها را برنامهریزی و اجرا میکنند، شناخت کمتری از این ابزارها و امکانات آنها و چالشهای بهرهگیری از آنها در بدنه تیمهای کارشناسی و در نتیجه مدیریتی وجود دارد.
طبقهبندی اطلاعات
در طول چرخه حیات یک پروژه، طیف گستردهای از اطلاعات فنی و مدیریتی بین عوامل مختلف پروژه رد و بدل میشود. برای شناخت بهتر، میتوان این اطلاعات را در قالب هرم اطلاعات پروژه طبقهبندی کرد. در این هرم، با حرکت از پایین هرم به راس آن، حجم و دامنه کاربرد اطلاعات، از اطلاعات گسترده فنی مورد نیاز برای تیمهای کارشناسی، به اطلاعات راهبردی و مدیریتی برای سطوح مدیران میانی و در نهایت در راس هرم برای مدیران عالی تغییر میکند. نوع طبقهبندی اطلاعات در هرم اطلاعاتی، نشان میدهد که مدیران در سطوح مختلف به سازوکاری که بتواند اطلاعات گزیده و طبقه بندی شده را برای تصمیمگیری در اختیارشان قرار دهد، نیاز مبرم دارند. عملکرد شرکتهای نرمافزاری نشان میدهد که آنها یک برخورد دوگانه، برای در اختیار قراردادن اطلاعات در سطوح بالا و پایین هرم دارند. به نحوی که ابزارهای مدلسازی، که تامین کننده اطلاعات در سطح پایین هرم است را در بدنه مهندسی به طور گسترده رواج داده و اطلاعات سطح بالای مدیریتی در بالای هرم را در بسترهای مطمئنتر و به نوعی در اختیار خود، ارائه میدهند. با این توضیح، به نظر میرسد صرف نظر از دلایل شبکهای، امنیتی و اطلاعاتی، یکی از دلایلی که شرکتهای نرمافزاری بزرگ، دسترسی به اطلاعات سطح بالای مدیریتی را به سادگی در اختیار عموم کارفرمایان قرار نمیدهند، برنامه تجاری آنها در کسب سود پروژه محور، با توجه به اهمیت این اطلاعات و کاربرد خاص آن در مدیریت کلان پروژه و اتخاذ تصمیمات راهبردی است. ابزارها و برنامههایی که بخش عمدهای از هماهنگی، یکپارچگی مورد انتظار در پروژه و در نتیجه کاهش هزینه و زمان حاصل از بکارگیری فناوری بیم(BIM) را بالفعل میکنند.
امکانات، چالشها و تهدیدهای امنیتی فضاهای ابری
یکی از روشهای ارائه بستههای اطلاعاتی مدیریتی، ارائه خدمات در بستر ابری (Cloud) است. این فناوری بویژه توسط کمپانی آمریکایی اتودسک با ارائه محصولات 360 عرضه میشود. از میان محصولات 360 این شرکت، بعضی دارای پکیج نصبی مشابه هم هستند. اما با نگاهی به محصولات عرضه شده میتوان مشاهده کرد محصولاتی که ارائه دهنده اطلاعات در سطوح مدیریت مراحل مختلف پروژه هستند، از جمله محصولات زیرمجموعه (BIM360 Plan ، Field، Team، Glue، Docs، و ...) نسخه نصبی مشابه ندارند و بنابراین مشتریان این کمپانی مجبور میشوند تا برای استفاده از این ابزارها، مدل اطلاعاتی و کلیه اسناد و مدارک پروژه خود را در بستر Cloud بارگذاری کنند. این سیاست اتودسک هر چند برای بسیاری از کاربران به لحاظ بر طرف نمودن مسایل پیادهسازی شبکهی تعامل در پروژه و دسترسی لحظهای به اطلاعات مفید است. اما، بویژه مطلوب کارفرمایانی که برای حفظ محرمانگی و امنیت اطلاعات خود اهمیت قائل هستند، نیست.
این مسئله بویژه میتواند دردسرهای فراوانی برای کارفرمایان دولتی و خصوصی ایرانی و بویژه ادارات و نهادهای دولتی، در حال و آینده به همراه داشته باشد، چرا که:
1) قراردادن اطلاعات در فضای ابری(خارج از کشور و یا خارج از کنترل شرکتها، نهادها و یا سازمانهای دولتی و خصوصی در ردههای مختلف)، به معنی در اختیار قرار دادن اطلاعات پروژهها که بعضا میتواند محرمانه یا دارای مزیت فنی باشد در سرورهای دیگر کشورها یا ایجاد دسترسی برای عوامل اطلاعاتی دشمنان و یا سایر رقبا در سرورهای داخلی است.
2) با توجه به شرایط امنیتی و سیاسی حاکم بر دنیای امروز، قراردادن اطلاعات پروژهها در بستر Cloud شرکتهای خارجی و متکی کردن پروژهها به این ابزارها، باعث میشود تا هر آن، امکان قطع خدمات، از دست رفتن اطلاعات ثبت شده و بروز مشکلات مدیریتی در پروژههای کشور وجود داشته باشد.
بنابراین، با توجه به اهمیت این چالشهای امنیتی، لازم است تا کارفرمایان کشور به دنبال ابزارهایی باشند که امکان پیادهسازی این فناوری را در بستر ابری و یا شبکهای در سطح سازمانشان فراهم کند تا با اطمینان بیشتری از اطلاعاتشان محافظت کنند. خوشبختانه، اکنون ابزارهای بومی مبتنی بر فناوری بیم(BIM) که بتواند این نیاز رو به رشد صنعت ساخت کشور را بویژه در حوزه مدیریت انواع پروژههای عمرانی و زیر بنایی و صنعت نفت و گاز فراهم کند، وجود دارد و میتوان با حمایت از این محصولات، ضمن حذف ریسکها و چالشهای امنیتی و بهرهبرداری، به طور عملی در راستای حرکت به سمت حمایت از تولید داخلی در بخش جنبش نرمافزاری، به عنوان سیاست راهبردی کشور تلاش کرد.